با ما همراه باشید

اخبار 15

نوروز قجری در آیینه فرنگی

منتشر شده

در

سلام ازجمله مراسم‌های ویژه عید نوروز در دوره قاجاری بوده که به دو شکل عام و خاص برگزار می‌گشت. سلام خاص، مخصوص درباریان و وزرا و هیات‌های دیپلماتیک و بزرگان و اشراف بوده که در روز عید برگزار می‌شده است. صبح اول فروردین، پیک‌هایی روانه خانه افراد مدعو به سلام خاص می‌شده و آنان را با آوردن سینی از کله‌قند و نبات و شیرینی، به دیوانخانه کاخ گلستان دعوت می‌کرده است. مراسم، ظهر عید برگزار می‌شده و در آن، شاه با لباسی مخصوص و جواهرات حاضر می‌شده است.

به گزارش ایسنا، روزنامه سازندگی نوشت: «اهمیت نوروز در جامعه ایرانی، بر کسی پوشیده نیست و سخن‌گفتن از آن، تکرار مکررات و بدیهی‌گویی است. این مسئله چنان در جامعه ایرانی پررنگ است که بیگانگانی را که فرصت انس و الفت با این جامعه را پیدا کرده‌اند نیز تحت تأثیر خویش قرار داده است و آنها در آثار و سفرنامه‌های خود، بخشی را به این جشن مهم ملی، اختصاص داده‌اند. این نوشتار بر آن است که برخی از وجوه این گزارش‌ها و مکتوبات در مورد نوروز را به اختصار بیان کند.

ماهیت نوروز

اکثر سیاحان، پی به ماهیت باستانی و ملی نوروز برده‌اند و بر حسب جامعه مذهبی عهد قجر، این مسئله موجبات تعجب آنان را برانگیخته است. آنان بیان کرده‌اند که نوروز به جمشید، پادشاه اسطوره‌ای ایرانیان باز‌می‌گردد و تلاش‌هایی نیز در جهت زدودن نوروز از تار و پود فرهنگ ایرانی صورت گرفته اما آن‌گونه که یاکوب ادوارد پولاک و کارلا سرنا بیان می‌کنند، نوروز را مقارن با واقعه غدیر و انتخاب حضرت علی(ع) به جانشینی پیامبر گرفتند و چنین میان جشنی ملی با مذهب شیعه، پیوند برقرار شده است. در این‌ خصوص، اوژن اوبن نظر دیگری دارد و می‌گوید، میان ایرانیان، این اعتقاد وجود دارد که نوروز مقارن با خلقت حضرت آدم است.

غربیان، انتخاب اعتدال بهاری به عنوان آغاز سال از سوی ایرانیان را هوشمندانه توصیف می‌کنند؛ چرا که به عکس سال میلادی که در کوران زمستان و سرما، نو می‌شود، سال شمسی با آغاز بهار است که خود فصل شادی و سرور است. از آنجا که نوروز مقارن با اعتدال بهاری است، ایرانیان معتقد بودند با ورود خورشید به نیم‌کره شمالی، زلزله‌ای رخ خواهد داد و چنین، سفره خویش را با این اعتقاد می‌آراییدند. لیدی شیل در این‌ باره می‌گوید: «… در وسط خوراکی‌ها نیز ظرفی پر از آب می‌گذارند و تصور می‌کنند که درست در لحظه عبور خورشید از خط استوا، بر اثر لرزه‌ای که در کره زمین حادث می‌شود آب داخل این ظرف به تکان در‌می‌آید.»

در سفره نوروز، مانند زمانه کنونی ما، نقش اول را هفت‌سین باستانی بازی می‌کند. اوژن اوبن ذکر می‌کند که هفت‎‌سین قجری چنین است: سیب، سرکه، سبزی، سنجد، سنگک و ماهی. ماهی از آن‌ جهت در سفره هفت‌سین حضور دارد که به نام عربی آن، سمک، خوانده شده و چنین، در زمره سین‌دارها به حساب می‌آید. پیش از نوروز نیز، مردها به حمام رفته و پاها، دست و ریش را حنا می‌گذارند، شب پیش از نوروز نیز رشته‌پلو یا آش رشته می‌خوردند و معتقد بودند که با خوردن این خوراک، در سال نو، کارشان رونق خواهد گرفت.

مراسم سلام

سلام ازجمله مراسم‌های ویژه عید نوروز در دوره قاجاری بوده که به دو شکل عام و خاص برگزار می‌گشت. سلام خاص، مخصوص درباریان و وزرا و هیات‌های دیپلماتیک و بزرگان و اشراف بوده که در روز عید برگزار می‌شده است. صبح اول فروردین، پیک‌هایی روانه خانه افراد مدعو به سلام خاص می‌شده و آنان را با آوردن سینی از کله‌قند و نبات و شیرینی، به دیوانخانه کاخ گلستان دعوت می‌کرده است. مراسم، ظهر عید برگزار می‌شده و در آن، شاه با لباسی مخصوص و جواهرات حاضر می‌شده است.

در سلام خاص، پادشاه فرارسیدن نوروز را تبریک می‌گوید و هنگام نطق ظل‌الله، همه به حالت تعظیم‌اند. سپس، وزرا و صدراعظم و هیات‌های دیپلماتیک، عید را به شاه تبریک می‌گویند. سپس شاه خلعت‌ها و پیشکش‌های افراد را دریافت کرده و هدایای شاه نیز، من‌جمله سکه‌های تازه‌ضرب خاصه نوروز را میان مهمانان توزیع کنند که گاهی در میان آنها، سکه زر و سیم نیز بوده است. دریافتی‌های شاه بسیار بوده، گزارش از آن است که در یک سال، قریب به ۲۰ میلیون فرانک، پیشکشی دریافت کرده که البته در ازای آن، امتیازها و مناصبی نیز از سوی شاه، اهدا می‌شده است.

سپس، بعد از آن، دیدارها با شاه شروع می‌شود؛ دیدارهایی که می‌تواند به عینه تکلیف یک سال را روشن کند. در عصر قاجاری، از آن جهت که عقیده بر آن بوده که شاه، سایه خدا روی زمین است، در نتیجه افراد عادی نمی‌توانستند در حضور شاه بنشینند اما این مسئله چندان برای هیات‌های دیپلماتیک فرنگی، جا افتاده نبوده و دربار نیز چندان انتظار آن را نداشته است که آنان، به این عقیده پای‌بند باشند. در نتیجه، هنگام دیدار شاه با هیات‌ها، پولاک گزارش می‌کند که هیچ جنبنده‌ای پشت اتاق شاه نمی‌ایستاد تا نکند این صحنه را ببینند و مقام ظل‌الله در مظان تردید قرار بگیرد.

دیدارهای دیگر شاه با وزرا و بزرگان و حکام ولایات بوده و از آن جهت که عمده عزل‌ و نصب‌ها در اول سال صورت می‌گرفته، پیش از آغاز سال نو، پیک‌هایی از جانب ولایات به سمت شاه گسیل می‌شدند تا بتوانند منصب فعلی را حفظ کرده یا آن که به مرتبه والاتری دست پیدا کنند. پس از سلام خاص، بهترین فرصت جهت تکمیل رایزنی‌ها وجود داشته؛ چراکه شاه عمدتاً به‌واسطه سال نو، روحیه‌ای خوش داشته است. در این دیدارها، دریافت خلعت از سوی شاه، به معنای تداوم در سمت یا ارتقاست و عدم دریافت، به معنای عزل قریب‌الوقوع.

سلام عام اما فردای عید برگزار و از همه آحاد مردم، دعوت به دیدار می‌شده است. در این مراسم، شاه با تجملات بیشتری حاضر می‌شده است، با قلیان و قهوه و چای پذیرایی می‌شده و برای مردم سخنرانی می‌کرده است. سپس، از صدراعظم درباره اوضاع مملکت در سال آینده می‌پرسیده که مدام با پاسخ‌هایی مثبت، روبه‌رو می‌شده است. سپس امام جمعه تهران، خطبه می‌خوانده و شاعر دربار نیز، قصیده‎‌ای بلند در مدح شاه می‌خوانده است. سلام عام، در ولایات دیگر نیز برگزار می‌شده است؛ به این صورت که تمثالی از شاه و ائمه و نبی اکرم در صدر مجلس قرار می‌گرفته و باقی امور نیز اجرا می‌شده است.

سنت‌های نوروزی

از جمله حکمت‌های نوروز، که همه نسبت به آن التفات داریم، نو شدن زمین و زمان است و ایرانیان، خود را از این قاعده مستثنا نمی‌دانند. پولاک ذکر می‌کند که خرید شیرینی برای عید نوروز از اهمیتی بسیار برخوردار است و سه ماه پیش از نوروز، کارگاه‌های شیرینی‌پزی یزد و اصفهان به کار مشغول‌اند و به نقاط مختلف کشور، شیرینی گسیل می‌دارند. همه خانواده‌های ایرانی، مبادرت به خرید شیرینی می‌کنند و هر کس به وسع خویش، در کمیت و کیفیت شیرینی مختار است. مسئله دیگر، میوه است و ایرانیان، آن گونه که پولاک ذکر می‌کند، به شکلی عجیب در حفظ میوه‌های فصول دیگر برای نوروز مهارت دارند و خربزه اصفهان، انار ساوه، گلابی نظنز و سیب دماوند، برای نوروز موجود بوده است.

بعد دیگر خرید، خرید لباس و جامه است که در این زمان، پارچه‌فروشان و خیاطان، بسیار مشغول‌اند. پولاک ذکر می‌کند که در عهد ناصری، شلوار پف‌کرده ابریشمین، پوشاکی بسیار دل‌فریب برای جماعت نسوان بوده است و البته، جیب مردان عهد قجر، چندان کفاف خرید آن را نمی‌داده است. پولاک در ادامه بیان می‌کند که این قبیل خریدها، بسیاری را مقروض می‌سازد: «… بعضی از رؤسای خانواده‌های پرجمعیت باید همه امکانات خود را تجهیز کنند و حتی وام‌دار هم بشوند تا این احتیاجات غیر‌ قابل اجتناب خانواده خود را تأمین کنند.»

از دیگر سنت‌های نوروزی عهد قجر می‌توان به دیدوبازدید اشاره کرد؛ چنان که اوژن اوبن می‌گوید، مردم عموماً با جملات «صد سال به این‌ سال‌ها» و «طول عمر امام زمان» با یکدیگر احوال‌پرسی می‌کردند. این سنت، برای فرنگیان چندان دل‌پذیر نبوده و چنان‌‌که لیدی شیل می‌گوید: «… در عرض این دوره ما هم بایستی به ملاقات تمام آشنایان وزیر مختار که مقامی والا دارند، برویم و تمام روز را در این گونه دیدارها تلف کنیم که البته در هر یک از آنها سیلی از چای و قهوه به‌ سوی مهمان‌ها سرازیر می‌شد. بعد نوبت به بازدید‌ها می‌رسید که عیناً همان تشریفات خسته‌کننده و آزاردهنده را بایستی تکرار کرد.»

از دیگر رسوم نوروز قجری، عیدی‌گرفتن و عیدی‌دادن است. این رسم از آنجا که خریدهای نوروز بر گرده خانواده‌ها فشار می‌آورد، راهی است که کم‌بضاعت‌ها از اشراف و بزرگان، مبالغی دریافت کنند و هم آن‌که در عقیده بسیاری، این عیدی‌ها شگون دارد و برای بهبود اوضاع در سال جدید، لازم است. اما این سنت نیز، چندان برای اروپاییان، نیکو نیست؛ دوروتی دو وارزی بیان می‌کند: «مردم طبقه پایین برای دریافت عیدی جنجال به پا می‌کنند؛ مستخدم‌ها برای این ماه دستمزد دو برابر مطالبه می‌کنند. برخی هدایای کوچکی از قبیل شیرینی‌های بدمزه چندرنگ یا گلدان‌های شیشه‌ای ارزان‌قیمت می‌دهند… و در مقابل توقع دارند که پول عیدی بگیرند.»

از دیگر عیدی‌بگیران نوروز قجری، دراویش هستند. هر ساله، پیش از نوروز، دراویش تمام کشور به تهران آمده و به دیدار نقیب‌الممالک می‌روند و وی به آنان می‌گوید کنار خانه کدام بزرگ‌زاده‌ای اطراق کنند تا عیدی بگیرند. ایرانیان نیز با آنان رفتار مناسبی داشتند و به آنان پلو و چلو می‌دادند و پس از یک هفته، مبلغی به درویش می‌دادند. این مسئله برای سفرا و بیگانگان قابل تحمل نبوده و برای رفع مزاحمت دراویش، گاهی به اموری نه‌چندان مناسب متوسل می‌شدند؛ چنان‌که دکتر ویلز و لیدی شیل می‌گویند که برای دفع مزاحمت دراویش از آب و ذغال منقل استفاده کردند تا درویش، از مقابل سفارت انگلستان، برخیزد و جایی دیگر برود.»

منبع:ایسنا

ادامه مطلب
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار 15

مرگ ۳کارگر در چاه

منتشر شده

در

توسط

مرگ ۳کارگر در چاه

سخنگوی سازمان اورژانس کشور از سقوط ۴ کارگر در چاه خبر داد.

 مجتبی خالدی در گفت و گو با ایسنا، در این باره اظهار کرد: حوالی ساعت ۱۱ امروز یک مورد حادثه سقوط در چاه به سازمان اورژانس اعلام شد که در پی آن عوامل امدادی به محل حادثه واقع در شهرستان پیربخش استان زاهدان اعزام شدند.

وی با اشاره به حضور عوامل امدادی اورژانس در محل حادثه گفت: در این حادثه ۴کارگر به داخل چاه سقوط کرده بودند، امدادگران با نجات این افراد از داخل چاه آن را به عومل اورژانس تحویل دادند.

خالدی در پایان افزود: بعد از بررسی علائم حیاتی این ۴نفر، مشخص شد که سه نفر از این افراد جان خود را در این حادثه از دست داده اند، نفر چهارم نیز بعد از انجام عملیات پیش بیمارستانی، برای ادامه روند درمان به بیمارستان منتقل شدند.

منبع: ايسنا

ادامه مطلب

اخبار 15

دیار تاکستان‌های سرسبز چشم به راه مسافران نوروزی

منتشر شده

در

توسط

دیار تاکستان‌های سرسبز چشم به راه مسافران نوروزی
مسیر آبگرم خلیل‌آباد

ایسنا/خراسان رضوی ‌شهرستان خلیل‌آباد که از آن به عنوان دیار تاکستان‌های سرسبز نام برده می‌شود، حدود ۲۵۰ سال قبل توسط خلیل‌خان فرزند جلیل‌بیگ از خاندان عرب میش مست بنا نهاده شد.

‌به گزارش ایسنا- ‌در آن زمان خلیل‌خان قلعه‌ای بزرگ و زیبا به نام خودش بنا نهاد که بعدها خلیل‌آباد نام گرفت اما در حقیقت نام این سرزمین، خارزنج است که در کتب تاریخی و معتبر از آن بسیار نام برده شده‌است. شهر خارزنج در ناحیه شمالی شهر خلیل‌آباد فعلی واقع شده بود که در اثر زمین لرزه تخریب و ساکنانش در دشت‌های جنوبی پراکنده و اقدام به ساخت آبادی‌های متعدد نمودند، سرانجام به دلیل وجود نا امنی‌های حاصل از حمله افاغنه و ترکمن‌ها اقدام به ساخت قلعه معروف خلیل‌آباد نمودند و خلیل‌آباد مرکزیت یافت.

در همین خصوص مدیر میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان خلیل‌آباد گفت: براساس کتب تاریخی، پیشینه شهرستان به دوران زرتشت بر می‌گردد، به طوری که آثار و ابنیه زرتشتیان در اطراف شهرستان به چشم می‌خورد.

محمد جواد بلبلی در همین خصوص به جاذبه‌های تفریحی شهرستان که محور گردشگری پارک جنگلی خلیل آباد است، اشاره کرد و گفت: این پارک همه روزه پذیرای مسافران و بسیاری از شهروندان است. پارک جنگلی شمال شهرستان با وسعت 200 هزار متر مربع و گونه‌های درختی کاج، افرا، اقاقیا و سروناز و سرو نقره‌ای، سپیدار و … از دیگر تفرجگاه‌های دیدنی این شهرستان است .

وی بیان کرد: در ارتفاعات شمال شهر خلیل‌آباد و در دل سیاه کوه و در آغاز راه رودخانه دائمی خارزنج چشمه‌های جوشان آبگرم معدنی که مردم محلی آن را «گِرمو» می‌نامند یکی دیگر از مکان‌های گردشگری است. این چشمه‌های جوشان از سالیان قبل با خواص بالای درمانی التیام بخش درد و میزبان خیل عظیم ورزشکاران و گردشگران و طبیعت دوستان است.

مدیر میراث فرهنگی و گردشگری خلیل‌آباد، طبیعت بکر، درختان سرسبز، آبشارها و رودخانه جاری خارزنج منطقه آبگرم را  جزء دیدنی‌ترین مناظر طبیعی شهرستان خلیل‌آباد ذکر کرد و گفت: چشم انداز فرهنگی، طبیعی و تاریخی این منطقه با دارا بودن 12 اثر تاریخی موسوم به آسیاب و دره‌های زیبا و شفگت انگیز با پوشش نیزار و حوضچه‌های بزرگ آب موسوم به«زو» و حوضچه‌های آبگرم معدنی گردشگران بسیاری را به سمت خود کشانده است.

بلبلی همچنین به کویر بسیار دیدنی نمک جعفرآباد اشاره کرد و گفت: صرف صبحانه محلی از جمله تخم مرغ شیره که یکی از اصیل‌ترین غذاهای خراسان است در کنار سیاه چادر عشایری، نوشیدن چای آتشی و دمنوش‌های کویر به همراه سیب زمینی زغالی، تجربه لذت بخش و تداعی گوشه‌ای از زندگی کویری را برای گردشگران در کویر نمک جعفرآباد به همراه خواهد داشت.

وی بازدید از روستای کاهه و بافت قدیمی روستا و صرف اشکنه قورمه که از لذیذترین غذاهای منطقه کویری خراسان است و مزه به یاد ماندنی را برای گرشگران رقم می‌زند، به گردشگران نورزی پیشنهاد داد.

مدیر میراث فرهنگی و گردشگری خلیل‌آباد، اظهار کرد: دراین منطقه بسیار زیبا که در فاصله 4 کیلومتری شمال شهر خلیل‌آباد قرار دارد دارای 3 چشمه آب گرم معدنی است که به ارتفاعات شمال شهر منتهی می‌شود. همچنین وجود آبشارها و رودخانه دائمی خارزنج این منطقه را جزء دیدنی ترین مناظر طبیعی شهرستان نموده است.

وی ادامه داد: در ضلع جنوبی شهر کندر بقایای خشت وگلی عظیمی به ارتفاع 15 متر وبه طول 68 و عرض 44 متر دیده می‌شود که در واقع کهندژ شهرک حاصلخیز و پر رونق کندر در گذشته‌های دور بوده است.

بلبلی گفت: سفال‌های پراکنده بر روی آن قدمت این اثر را به پیش از اسلام می‌رساند و موید سکونت در آن تا سده هفتم و هشتم هجری است. در چهار سوی این کهندژ آثار و بقایایی از برج‌های نگهبانی و تدافعی به چشم می‌خورد.

او همچنین به بنای حمام آقا که جزء مجموعه ابنیه تاریخی و با ارزش که در بافت مرکزی شهر قرار گرفته اشاره کرد؛ وی افزود: این بنا که مشتمل بر مسجد جامع، کاروانسرا و دکاکین مجاور  مسجد است در اوایل دوران پهلوی احداث شده و دارای دو بخش مردانه و زنانه است.

بلبلی عنوان کرد: حمام مردانه 15 پله و حمام زنانه 10 پله پایین‌تر از سطح زمین بوده و دارای رختکن، زینه، دوش‌ها و گرمابه، آب انبار، جاکفشی و نمازخانه است.

وی ادامه داد: حوض چهل پایه که نام این سازه آبی برگرفته از پایه‌های ده گانه‌ای است که پوشش آن را تشکیل داده و از هر پایه چهار عنصر فرعی دیگر روی هم رفته چهل پایه منفک گردیده و ایجاد قوس را ممکن کرده است.

مدیر میراث فرهنگی و گردشگری خلیل‌آباد گفت: به استناد شواهد موجود مسجد جامع خلیل آباد پیش از این در محل مسجد جامع فعلی، بنای مسجدی کهن و یک ایوانی موسوم به میان خیابان وجود داشته که بنای فعلی با الگوبرداری از مسجد جامع کاشمر در سال 1308 قمری با طرح یک ایوانی وشبستان‌های طرفین ساخته شده و شبستان شرقی آن در سال 1313 قمری تکمیل شده است.

وی همچنین در خصوص آب انبارهای کندر بیان کرد: این آب انبارها که از دو بنای همجوار تشکیل شده‌اند در شهر کندر، از توابع شهرستان خلیل‌آباد قرار گرفته‌اند.

بلبلی گفت: این ابنیه از جمله آثار عام‌المنفعه هستند که آب انبار اولی به دستور حاجی حاتمی و به دست توانای حاج علی اصغر بنایی در حدود 70 سال پیش ساخته شده و آب انبار دیگر ده سال بعد از آن به سفارش حاج اصغر رحمانی و به دست استاد شعبان بنا شده است.

وی بیان کرد: یخدان گلی یکی از بناهای عام‌المنفعه بوده و نمایانگر فرهنگ گذشته این دیار در بهره‌برداری واستفاده از یخ است. از نکات جالب توجه این یخدان گلی استفاده از قطعات درشت چوب در میان جرزهای قطور است که نقش سازه‌ای داشته و به منظور استقامت بیشتر دیواره یخدان کاربرد داشته و قسمتی از چوب‌ها که بیرون آمده در سطح نمای داخلی و خارجی یخدان قابل مشاهده است.

 

وی در ادامه با اشاره به این که سالیانه ۵۰ هزار مسافر از مکان‌های گردشگری و تاریخی و مذهبی شهرستان بازدید می‌کنند، گفت: تنها در نوروز سال 97 بالغ بر 15 هزار مسافر و گردشگر وارد شهرستان خلیل‌آباد شدند.

بلبلی افزود: هرچند به دلیل نبود واحدهای اقامتی مناسب تاکنون تنها یک شب میزان ماندگاری مسافران در شهرستان بوده اما امیدواریم با راه‌اندازی چهار اقامتگاه بوم‌گردی در روستاهای نصرآباد، دهنو، شهر کندر و روستای جعفرآباد که سال جاری صورت گرفت، میزان ماندگاری مسافران افزایش یابد.

وی بیان کرد: با توجه به این که درخواست هتل سنتی تاریخی شده و اکنون تلاش برای دریافت موافقت اصولی می‌شود، امیدواریم برای سال 99 این هتل به واحدهای اقامتی شهرستان اضافه می‌شود.

منبع: ايسنا

ادامه مطلب

اخبار 15

واکنش پلیس به ریختن گازوئیل در جاده هراز

منتشر شده

در

توسط

واکنش پلیس به ریختن گازوئیل در جاده هراز

رئیس پلیس راه فرماندهی انتظامی مازندران هرگونه اخباری را در رابطه با ریختن گازوئیل در جاده هراز تکذیب کرد.

به گزارش ایسنا، سرهنگ قدمی درباره ویدیو منتشر شده از لیز خوردن خودرو ها در جاده هراز اظهار کرد: چندی پیش یک دستگاه خودرو در این محل واژگون شده و در پی آن روغن و آب رادیاتور این خودرو به سطح جاده ریخته شد، پس از آن نیز به علت بارش باران بر سطح جاده، محور لغزنده شد.

وی ادامه داد: بدلیل لغزنده شدن مسیر و رعایت نکردن سرعت مطمئنه از سوی رانندگان دیگر وسایل نقلیه، حادثه رانندگی در این محل اتفاق افتاد که مراتب این موضوع نیز به سرعت به سازمان راهداری اعلام شد.

فرمانده پلیس راه مازندران در ادامه با اشاره به انتشار کلیپ در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در خصوص ریختن عمدی گازوئیل در این نقطه، ضمن تکذیب این خبر از کاربران فضای مجازی خواست از بازنشر چنین اخباری جدا خودداری کرده و به جای آن با هشدار به رانندگان وسایل نقلیه خواست تا با رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، پلیس را در راستای پیشگیری از حوادث رانندگی و کاهش تصادفات یاری کنند.

منبع: ايسنا

ادامه مطلب
تبلیغات

برترین ها