با ما همراه باشید

علم و فناوری

علوم پایه کشور در شُرف عرض اندام بین‌المللی در مقیاس جهانی/ توجه به سرمایه‌گذاری در علوم پایه

منتشر شده

در

بنیان‌گذار دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در نامه‌ای خطاب به وزیر علوم، تحقیقات و فناوری،‌ بر اهمیت توجه ویژه، سرمایه‌گذاری و پشتیبانی از علوم پایه کشور با توجه به اینکه این حوزه‌ها در شرف عرض اندام در سطح جهانی‌ هستند، تأکید کرد.

 پروفسور “یوسف ثبوتی”،‌ فیزیکدان و منجم سرشناس ایرانی و مؤسس رصدخانه ابوریحان بیرونی در دانشگاه شیراز، به مناسبت سال جهانی علوم پایه برای توسعه پایدار (۲۰۲۲)، در نامه‌ای خطاب به وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، نکاتی را درخصوص اهمیت توجه بیشتر به علوم پایه و همچنین شرایط دانشگاه‌ها و دانشگاهیان متذکر شد که در ذیل می خوانیم:

“جناب آقای دکتر زلفی گل، وزیر محترم علوم تحقیقات و فناوری

سلام و احترام دارم. افتخار می‌کنم که امروز به‌عنوان یکی از خادمان علوم پایه در محضر جنابعالی‌ باشم، به مناسبت «سال جهانی علوم پایه برای توسعه پایدار»، پیام کوتاهی برای دوستان و همکاران دانشگاهی‌ام بدهم و التماس دعائی از جنابعالی برای توجه به مقتضیات علوم پایه کنم. هر چند خود جنابعالی از تبار علوم پایه هستید و نیازی به یادآوری امثال من ندارید.

استاد جلیل‌القدر باستانی پاریزی در یکی از نوشته‌هایش می‌گوید «عمری پیرهن در آفتاب تاریخ خشک کرده‌ است». روانش شاد و راهش پر رهرو باشد. استعاره استاد پاریزی را به وام می‌گیرم و با اجازه همکاران و همراهان دانشگاهیم می‌خواهم ادعا کنم من هم عمری پیرهن در آفتاب فیزیک و علوم پایه خشک کرده‌ام. منهای سال‌های آموزگاری و دبیری‌ام در دبستان‌ها و دبیرستان‌ها، پنجاه وهفت سال است در دانشگاه‌ها به درس و مشق مشغولم. موهبت بزرگم همیشه محشور بودن با جوان دانشجو بوده است. آخرین ساعت درسم را همین پریروز داده‌ام و هنوز توان تداوم آن را دارم.

جناب آقای وزیر، دانشگاه‌ها و دانشگاهیان منتقدان ریز و درشتِ فراوان از طبقات مختلف مردم و از میان خودشان دارند. بعضی از نقدها خیرخواهانه و بعض دیگر نه چنین‌اند. نظر خودم را می‌گویم: دانشگاه‌ها و دانشگاهیان متناسب با امکاناتی که در اختیار داشته‌اند، از نظر نفوذ کلام در جامعه، از نظر به بازی گرفته‌شدن در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها در نهادهای دولتی و حکومتی، از نظر گردش مالی نحیف دانشگاه‌ها، از نظر سیاست کلی چهل و چند سال گذشته که کدام بایدها و نبایدها را در گفتار و نوشتار و کردار لحاظ کنند، خوب عمل کرده‌اند.

  • اکثریت قریب به اتفاق کارشناسان صنعتی، کشاورزی، مالی، مدیریتی، بهداشتی، درمانی، آموزشی، حقوقی، قضائی، خدماتی و مانندهای آنها را تربیت کرده‌اند.
  • بسیاری از دست‌پرورده‌هایشان اگر در داخل کشور خواهان نداشته باشند، در بیرون از مرزها مشتری دارند و مثل ورق زر می‌برند، یعنی اینکه چیزی بلد و به درد می‌خورند.
  • از دانشگاه‌ها و دانشگاهیان فسادهای مالی چندین صد و چندین هزار میلیاردی مالی گزارش نشده است.
  • از دانشگاه‌ها و دانشگاهیان کردار و گفتارِ وهنی که برای کشور در عرصه‌های جهانی خسران بزرگ بیافریند دیده و شنیده نشده است. به سخن دیگر، دانشگاه‌ها در مقایسه با بسیاری از نهادهای عمومی و خصوصی از منزه‌ترین ساخته‌ها و پرداخته‌های جامعه کنونی ما هستند.

اگر افراد منصفی باشند و این گفته‌ها را بپذیرند، قاعدتاً باید نتیجه بگیرند، افراد بی‌شیله و پیله‌ای در دانشگاه‌ها هستند که سرشان را پایین انداخته‌اند و کارشان را می‌کنند. چه انتظار دیگری می‌توان از دانشگاه‌ها و دانشگاهیان داشت. این را هم بگویم دانشگاه‌ها این موهبت را از برکت انبوه جوانان دانشجو دارند که بی‌آلایش‌اند و بدون اینکه خود بدانند از مربیان و مدیرانشان می‌خواهند آنها نیز پاک و منزه باشند.

جناب آقای وزیر، علوم پایه شامل فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی و زمینی و در چند دهه گذشته علوم کامپیوتری و دیجیتال، خاستگاه دانش‌های کاربردی و تکنولوژی‌اند. در همه جوامع و در سطح جهانی مردم معمولی سود دانش‌های کاربردی را می‌دانند و برایش خرج می‌کنند. علوم پایه این ویژگی را ندارد. برای مردم معمولی اهمیت کار مهندس و پزشک دیدنی و لمس‌کردنی است. تولیدات و خدمات‌شان روزمره مورد نیاز است. می‌خرند و مصرف می‌کنند. ولی همین مردم معمولی به اهمیت فیزیک و ریاضی و شیمی در به وجود آوردن تکنولوژی‌ها و قوام و دوام آنها اشراف ندارند و دغدغه روزمره‌شان نیست. نگران کمبود در فیزیک و ریاضی فرزندان دبستانی و دبیرستانی‌شان نیستند. در بقیه دنیا هم همین برداشت حاکم است. در تمام کشورها ارتقا و اعتلای علوم پایه در درجه اول به عهده دولت‌هاست. و خدا را شکر در کشور ما هم چنین بوده و هست. ولی به چند دلیل لازم است سرمایه‌گذاری بیشتری انجام گیرد:

  1. برابر آمارهای علم‌سنجی، بیشتر مقاله‌های پژوهشی کشور ما در علوم پایه است و باید حمایت شوند.
  2. علوم پایه کشور در برخی از حوزه‌ها مانند ژنتیک، علوم اعصاب، بخش‌هایی از شیمی، کیهان‌شناسی، فیزیک نظری، اپتیک و لیزرو مانندهای آنها در کشور پیشگام است. این حوزه‌ها در شرف عرض اندام در سطح جهانی‌اند. لازم است پشتیبانی شوند.

جناب آقای وزیر، شرط به‌روز بودن در هر حوزه دانشی، داشتن آگاهی از آنچه در سطح جهان می‌گذرد، است. نوشتن مقاله و نشر بین‌المللی آن در مجله‌های معتبر مهم است و باید تشویق شود. به طور آماری و با اطمینان آماری بالا، نوشته‌های پژوهشگران ایرانی درست، با کیفیت و همراه با امانتداری است. نوشته‌های کم‌اهمیت، نادرست و تقلبی هم مثل همه جای دنیا از ایرانیان دیده شده است. ولی شمارشان اندک است و قابل اعتنا نیستند. نباید به گفته آنها که همیشه و در همه‌جا عیب می‌بینند و یا از میان خود دانشگاهیان که خودزنی می‌کنند، گوش داد.

شرط به‌روز بودن پژوهشگران، رفت‌وآمد بین‌المللی، مرخصی‌های مطالعاتی و داشتن دانشجوی خارجی در دانشگاه‌هاست. در سال‌های گذشته رفت‌وآمد بین‌المللی و مرخصی‌های مطالعاتی، به خاطر تنگناهای مالی عملاً از بین رفته است. عنایت دولت و توجه ویژه جنابعالی را می‌طلبد. در ده پانزده سال گذشته بعضی از دانشگاه‌ها دانشجو از کشورهای دور و نزدیک پذیرفته‌اند. ولی تعدادشان اندک است. بذل توجه بیشتری می‌خواهد.

نتیجه‌گیری کنم: دولت لازم است در علوم پایه سرمایه‌گذاری کند که تابحال تا اندازه‌ای کرده است. من به نوبه خود قدردان هستم. ولی علوم پایه کشور در شرف عرض اندام بین‌المللی در مقیاس جهانی است. چه بهتر در سال جهانی علوم پایه، همت شود و سرمایه‌گذاری بیشتری انجام گیرد. سرمایه‌گذاری در علوم پایه در میان‌مدت و بلندمدت به سوددهی خواهد رسید. برای عموم مردم بلافاصله مشهود نخواهد بود. لازم است تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران، به ویژه مجلسیان به این نکته اشراف داشته باشند و کم حوصله نباشند.

و اما آنچه من در این سالیان پایانی زندگی حرفه‌ای‌ام با یاری دوستان دور و برم از دانشگاهیان و از میان مردم خوب زنجان و کشور، می‌خواهم انجام دهم:

من و دوستانم بر این باوریم که دنیای امروز بر مبنای شناخت آنچه در دور و برمان انجام می‌گیرد، ساخته و پرداخته شده است. پرداختن به علوم پایه هم گسترش این شناخت است. در یکصد سال گذشته کوشیده‌ایم شناخت دور و برمان را در دبستان و دبیرستان و دانشگاه بیاموزیم و بیاموزانیم. ولی جای کار زیاد است.

کودک، نوجوان، جوان و افراد دیگر جامعه، باید قانون‌های حاکم بر طبیعت را با آزمودن به دست خود یاد بگیرند و ارج نهند. خواندن از روی کتاب، شنیدن از دهان معلم، روایت از بزرگان علم بسنده نیست. در زنجان ما برآنیم خانه دانش بنا کنیم.

  • مخاطبان خانه در درجه نخست کودک، نوجوان و جوان خواهد بود و در درجه دوم افراد مسن‌تر که شوق و ذوق آموختن دارند.
  • در خانه دانش، بازدیدکننده دست به انجام آزمایش‌های ساده خواهد زد.
  • خانه دانش، کیت‌های آزمایشی خود را به دبستان‌ها و دبیرستان‌ها برای استفاده دانش‌آموزان امانت خواهد داد، پس خواهد گرفت، تعمیر خواهد کرد و در بین مدارس دیگر خواهد چرخاند.

جای آزمایشگاه‌ها، نمایشگاه‌ها و کارگاه‌های خانه دانش را دانشگاه صوفی رازی و در سال‌های آغازین مؤسسه خیریه روزبه تقبل کرده است. هزینه‌های سرمایه‌ای را خیرین و دانش دوستان، تأمین خواهند کرد. هزینه‌های کارکنان علمی و خدماتی از محل هدایای داوطلبانه بازدیدکنندگان تأمین خواهد شد. هم‌اکنون یک گروه ۱۰ نفری از دبیران و دانشجویان با هدایت دکتر حمیدرضا خالصی فرد، استاد نیک‌اندیش و دوراندیش دانشگاه علوم پایه زنجان، مشغول خواندن کتاب‌های علمی دبستانی و دبیرستانی و طراحی کیت‌های آزمایش‌های مورد نظر هستند.

با عرض ادب و احترام و آرزوی شکوفائی علمی در کشورعزیزم، سخنم را به پایان می‌برم.”

 

ادامه مطلب
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار

5 نکته کلیدی برای طراحی ساختمان های مقاوم در برابر زلزله

منتشر شده

در

توسط

هنگامی که متخصصان ساختمان‌ها را طراحی می‌کنند و سپس می‌سازند، نحوه کاهش خطرات را ارزیابی می‌کنند. پیروی از نکات مهم قابل اجرا یکی از راه‌های انجام این کار است. علاوه بر قوانین بین‌المللی ساختمان که طراحی، ساخت، تغییر و نگهداری ساختمان‌های تجاری و مسکونی جدید را تنظیم می‌کند، نکات کلیدی مقاومت‌سازی نیز وجود دارد. این موارد مقرراتی هستند که تضمین می‌کنند سازه‌ها می‌توانند در برابر زلزله مقاومت کنند.

ساختمان‌هایی که برای مقاومت در برابر زلزله ساخته شده‌اند ممکن است از بیرون قابل توجه به نظر نرسند. با این حال، جنبه‌های متعدد آن‌ها را در طول وقوع این بلایا انعطاف پذیرتر می‌کند. در این مطلب پنج نکته طلایی درباره مقاوم‌سازی ساختمان بیان کردیم.

 

1.ایجاد یک بنیاد مناسب

ایجاد یک پایه انعطاف‌پذیر برای یک ساختمان می‌تواند به مقاومت آن در هنگام زلزله کمک کند. یکی از گزینه‌ها این است که سازه را روی لنت‌هایی بسازید که ساختمان را از زمین جدا می‌کند. سپس، لنت‌ها حرکت می‌کنند اما ساختمان ثابت می‌ماند. یکی از راه‌های دیگر، خرید گروت سیمانی مرغوب است تا در هنگام ساختمان‌سازی از مصالح با کیفیت استفاده کرده باشید.

امکان مشابه دیگری که در یک مقاله تحقیقاتی در سال ۲۰۱۹ توضیح داده شده است، قرار دادن یک دال پایه جامد ساخته شده از بتن مسلح و نوارهای متقاطع در بالای یک بالشتک میانی از ماسه تاثیرگذار است. همچنین این رویکرد شامل یک ترانشه در اطراف فونداسیون برای حفاظت بیشتر بود. از آنجایی که این طرح فونداسیون، پایه ساختمان را از خاک دور نگه می‌داشت، در برابر نیروهای لرزه‌ای مقاومت بیشتری داشت.

 

2.میراگرهای لرزه ای

ساختمان‌های مقاوم در برابر زلزله نیز به ویژگی‌هایی برای کمک به جذب ضربه‌ها نیاز دارند. مردم بیشتر از آن‌ها به عنوان میراگرهای لرزه‌ای یاد می‌کنند. مهندسان با ناسا برای توسعه سیستم‌های دمپر برای چرخاندن بازوها بر روی موشک‌هایش در دهه ۱۹۶۰ همکاری کردند. ابتدا یک سیستم جداسازی شوک مبتنی بر گاز را انتخاب کردند، سپس در نهایت به یک سیستم مبتنی بر سیالات تبدیل شد که هنوز هم امروزه در پرتاب‌های ایستگاه فضایی و ساختمان‌های مقاوم در برابر زلزله استفاده می‌شود.

میراگرهای لرزه‌ای انرژی مخرب را جذب می‌کنند و از ساختمان در برابر حفظ آن محافظت می‌کنند. به طور کلی، هرچه قطر دمپر بزرگتر باشد، نیروی بیشتری را می‌تواند تحمل کند. یکی از دیگر از راه‌های مقاوم‌سازی استفاده از مصالح با کیفیت است و خرید گروت اپوکسی از پارتاک گزینه مناسبی برای شماست.

روش دیگر شامل قرار دادن یک لایه نازک از گرافن در بالای یک پد لاستیکی طبیعی است. محققان بر این باورند که این یک گزینه دمپر کم هزینه برای ساختمان‌های تجاری و مسکونی خواهد بود.

 

3.مکانیزم زهکشی

آب جمع آوری شده می‌تواند عوارض ساختاری ایجاد کند. به همین دلیل است که گاراژهای پارکینگ اغلب دارای سازه‌های باربر دو سه راهی با پیچش هستند که یک گوشه را پایین می‌آورند، ویژگی که تاب برداشتن نام دارد. مهندسان زهکشی مثبت با حداقل ۱.۵ درصد شیب در عرض مورب به سمت زهکشی کف اجرا می‌کنند. زهکشی نیز برای کمک به سازه‌ها در تحمل زلزله بسیار مهم است.

هنگامی که بلایا در مکان‌هایی با خاک‌های سست و شنی رخ می‌دهد، لرزش می‌تواند منجر به پدیده‌ای به نام روانگرایی شود. باعث فرورفتن یا حرکت ساختمان‌ها به یک طرف می‌شود و لوله‌های فاضلاب ممکن است به سطح برسند. هنگامی که خاک پس از زلزله دوباره جامد می‌شود، ساختمان‌ها در موقعیت فرورفته و کج خود باقی می‌مانند.

با این حال، زهکش‌های زلزله به خروج آب جمع آوری شده کمک می‌کند و از مایع شدن جلوگیری می‌کند. آن‌ها قطعات پیش ساخته‌ای هستند که در یک پارچه فیلتر پیچیده شده اند. قطر هر زهکشی بین ۳ تا ۸ اینچ است و نصب موفقیت‌آمیز مستلزم قرارگیری به سبک شبکه‌ای است. بسته به اندازه منطقه مستعد روان شدن، یک ساختمان ممکن است به صدها یا هزاران زهکش نیاز داشته باشد.

 

4.تقویت سازه

مهندسان و طراحان روش‌های مختلفی برای مقاوم‌سازی سازه ساختمان در برابر زلزله‌های احتمالی دارند. بسیاری از آن نیروهای لرزه‌ای تغییر جهت می‌دهند. به عنوان مثال دیوارهای برشی و قاب‌های مهاربندی شده نیروهای جانبی را از کف و سقف به پی منتقل می‌کنند.

سپس، دیافراگم‌ها صفحات افقی صلب هستند که نیروهای جانبی را به قسمت‌های مقاوم در برابر عمودی ساختمان، مانند دیوارها یا چارچوب ساختمان منتقل می‌کنند. قاب‌های مقاوم در برابر حرکت نیز وجود دارد و این احتمالات باعث می‌شود که اتصالات قاب ساختمان سفت شود و در عین حال به سایر قسمت‌ها اجازه حرکت دهد.

ساختمان‌های کوتاه‌تر نسبت به ساختمان‌های بلندتر انعطاف کمتری دارند. بنابراین، مهندسان معمولا متوجه می‌شوند که باید برای سازه‌هایی که فقط چند طبقه ارتفاع دارند در مقابل آسمان‌خراش‌ها، تقویت ساختاری بیشتری ارائه کنند.

 

5.مواد با شکل پذیری کافی

شکل‌پذیری توضیح می‌دهد که چگونه یک ماده می‌تواند تغییر شکل پلاستیک را قبل از شکست تحمل کند. بنابراین، مواد با شکل‌پذیری بالا می‌توانند مقادیر زیادی انرژی را بدون شکستگی جذب کنند. فولاد سازه‌ای یکی از انعطاف پذیرترین مواد است، در حالی که آجر و بتن موادی با شکل‌پذیری پایین هستند.

همچنین محققان راه‌حل‌های خلاقانه‌ای ابداع کرده‌اند که نشان می‌دهد چگونه فولاد سازه‌ای تنها ماده مقاوم در برابر زلزله نیست که ارزش بررسی دارد. به عنوان مثال، دانشمندان یک بتن تقویت شده با الیاف با خواصی مشابه فولاد را مهندسی کردند. آن‌ها این ماده را کامپوزیت سیمانی شکل‌پذیر دوستدار محیط زیست نامیدند. آزمایش‌ها نشان داد که استفاده از لایه‌ای به ضخامت ۱۰ میلی‌متر بر روی دیوارهای داخلی، از آن‌ها در برابر آسیب در طول یک زلزله شبیه‌سازی شده با بزرگی ۹.۰ محافظت می‌کند.

همچنین پروژه‌هایی برای ساخت خانه‌های مقاوم در برابر زلزله در کشورهایی در حال انجام است که منابع لازم برای ساخت خانه‌های ایمن ساخته شده از موادی را ندارند که مردم ممکن است نیاز به واردات داشته باشند یا مهارت‌های لازم برای استفاده صحیح را ندارند (مانند بتن و آجر). تحقیقات نشان داد که چگونه مردم اندونزی می‌توانند خانه‌های مقاوم در برابر زلزله را تقریبا به طور کامل از بامبو بسازند. سقف‌ها دارای ورق‌های راه راه ساخته شده از بازیافت تترا پاک هستند، ماده‌ای سبک وزن که گرما را منعکس می‌کند.

 

تصمیمات متفکرانه می تواند جان انسان ها را نجات دهد

سالانه ده‌ها هزار زلزله در سطح جهان رخ می‌دهد. اگرچه برخی از آن‌ها آسیب جزئی یا بدون خسارت وارد می‌کنند، برخی دیگر منجر به فروریختن ساختمان‌ها، تلفات جانی و اختلالات شدید در اقتصاد محلی می‌شود.

نکات طلایی ذکر شده در این مطلب همه چیز را شامل نمی‌شود اما شامل پنج مورد است که باید در هر مکالمه در مورد کمک به یک ساختمان در برابر زلزله مطرح شود. هنگامی که معماران، کارگران ساختمانی و سایر متخصصان از یک سازه در برابر فعالیت‌های لرزه‌ای محافظت می‌کنند، به جوامع ایمن‌تر، پایدارتر و مولدتر کمک خواهند کرد. لازم به ذکر است که پارتاک تولیدکننده برتر محصولات شیمیایی ساختمان امکان خرید روان کننده بتن باکیفیت و مرغوب را مهیا کرده است.

 

ادامه مطلب

علم و فناوری

درخشش عطارد در آسمان از امشب

منتشر شده

در

توسط

سیاره عطارد که نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است، پس از غروب خورشید در آسمان عصر انتهای ماه آوریل ۲۰۲۲ خواهد درخشید. اگرچه تشخیص عطارد ممکن است سخت باشد، اما اواخر آوریل زمان بسیار خوبی است، چرا که تنها سیاره قابل مشاهده در آسمان عصرگاهی است.

 به نقل از اسپیس، هنگامی که ماه آوریل آغاز شد، آسمان عصرگاهی فاقد هرگونه سیاره درخشان بود و این داستان تقریباً در نیمه اول این ماه که دو روز پیش آن را پشت سر گذاشتیم، برقرار بود. اما این موضوع در نیمه دوم این ماه تغییر خواهد کرد.

اواخر ماه آوریل این سیاره که اغلب به عنوان دشوارترین سیاره در بین پنج سیاره درخشان منظومه شمسی و قابل مشاهده با چشم غیرمسلح شناخته می‌شود، اندکی پس از غروب خورشید به راحتی در آسمان قابل مشاهده خواهد بود.

به این سیاره “سیاره پست” نیز می‌گویند، زیرا مدار آن از مدار زمین به خورشید نزدیک‌تر است. بنابراین عطارد از نقطه نظر ما همیشه در جهت کلی خورشید به نظر می‌رسد. از آنجایی که عطارد نزدیک‌ترین سیاره به خورشید نیز هست، هرگز در آسمان شب از دید ما چندان از مجاورت خورشید دور نمی‌شود.

به همین دلیل است که افراد نسبتا کمی در طول تاریخ به آن توجه کرده‌اند. حتی شایعه‌ای وجود دارد که یکی از بزرگ‌ترین ستاره شناسان تاریخ به نام “کوپرنیک” هرگز آن را از سرزمین خود در لهستان ندیده است. در حالی که این سیاره در اغلب مواقع سال از دیدها پنهان است، چند بازه زمانی وجود دارد که در آنها دیدن عطارد تقریباً به هیچ تلاشی نیاز ندارد و ما اکنون در شرف ورود به یکی از آنها هستیم. تنها کاری که لازم است بکنیم این است که بدانیم چه زمانی به کجا باید نگاه کنیم و برای دیدن عطارد باید یک افق باز و بدون مانع به سمت غرب-شمال غرب بیابیم.

رخ‌نمایی عطارد در آوریل ۲۰۲۲

در تاریخ دوم آوریل، عطارد در سمت دور خورشید از دید ما قرار داشت، بنابراین از دید ما پنهان بود. اما دو رویداد وجود دارد که باعث می‌شوند این سیاره کوچک سنگی اواخر این ماه در معرض دید قرار گیرد.

ابتدا در تاریخ نهم آوریل، عطارد به نقطه صعودی خود رسید، نقطه‌ای که به نظر می‌رسد از صفحه مداری زمین در آسمان(به نام دایره البروج) عبور می‌کند و به سمت شمال حرکت می‌کند. این مزیت رصدی را برای رصدگران نیم‌کره شمالی فراهم می‌کند.

سپس در تاریخ ۱۳ آوریل، عطارد به حضیض خود یعنی نزدیک‌ترین نقطه به خورشید رسید. در این قسمت از مدار آن است که عطارد سریع‌ترین حرکت را دارد و هم‌اکنون در حال دور شدن سریع از مجاورت خورشید است و تا اواخر آوریل از خورشید فاصله خواهد گرفت.

عطارد از دیشب حدود ۴۰ دقیقه پس از غروب خورشید، بسیار نزدیک به افق غربی-شمال غربی قابل مشاهده است و اگر آسمان در محل سکونت شما صاف باشد و هیچ مانع بلندی جلوی دید شما را نگرفته باشد، قادر به دیدن آن به عنوان یک ستاره بسیار درخشان که با رنگ نارنجی مایل به زرد می‌درخشد، خواهید بود.

عطارد هم اکنون با قدر ظاهری منفی ۱.۱ می‌درخشد، به این معنی که به عنوان دومین جرم درخشان در آسمان عصرگاهی دیده می‌شود و فقط ستاره شباهنگ(Sirius) که درخشنده‌ترین ستاره است، از آن درخشان‌تر است.

شباهنگ نام یک سامانه ستاره‌ای و درخشان‌ترین ستاره آسمان شب است. شباهنگ کمابیش از همه نقاط مسکونی زمین دیده می‌شود و در نیم‌کره شمالی به عنوان یک رأس از مثلث زمستانی شناخته می‌شود. شباهنگ با فاصله ۸.۶ سال نوری یکی از نزدیکترین ستاره‌ها به زمین است. جرم شباهنگ ۲.۴ برابر جرم خورشید و قدر ظاهری آن منفی ۱.۴۷ است.

پیوند خوشه پروین و ماه

طی دو هفته آینده، عطارد به آرامی درخشندگی خود را از دست می‌دهد، اما با دور شدن تدریجی از مجاورت خورشید به آرامی ارتفاع می‌گیرد.

این سیاره در تاریخ ۲۹ آوریل به بیشترین کشیدگی شرقی می‌رسد که بزرگترین فاصله زاویه‌ای خود از شرق خورشید(۲۱ درجه) است. پس از آن با قدر ظاهری ۰.۴ و حدود یک ساعت و ۵۰ دقیقه پس از غروب خورشید می‌درخشد که بهترین رخ‌نمایی عطارد در سال ۲۰۲۲ است.

بهترین منظره احتمالاً ۵۰ دقیقه پس از غروب خورشید خواهد بود که عطارد در زاویه ۱۰ درجه بالاتر از افق غربی-شمال غربی خواهد نشست.

“کشیدگی” در اخترشناسی، فاصله ظاهری سیارات درونی نسبت به خورشید از نگاه ناظر زمینی یا به عبارتی برابر با زاویه جدایی یک سیاره درونی که مدارش درون مدار زمین است با خورشید از ناظر زمینی به عنوان مرجع است.

اما در تاریخ ۲ مه، یک جرم آسمانی دیگر به صحنه خواهد آمد که ماه خواهد بود. در این تاریخ، ماه به شکل یک برش باریک از نور ظاهر می‌شود که تنها چهار درصد توسط خورشید روشن می‌شود. ماه در آن زمان در زاویه چهار درجه سمت چپ و بالای عطارد قرار خواهد گرفت. در همین حال، خوشه پروین فقط ۲.۵ درجه در سمت راست و پایین عطارد قرار خواهد گرفت و شما باید بتوانید هر سه را در میدان دید دوربین‌های دوچشمی استاندارد ببینید.

در کل، در گرگ و میش غروب روز ۲ مه، این رویاد می‌تواند یک تابلوی آسمانی دوست داشتنی ایجاد کند.

عطارد در ۱۶ آوریل در تلسکوپ‌ها، یک کره غول پیکر است که بیش از سه چهارم(۷۹ درصد) روشن شده است، به همین دلیل است که بسیار درخشان به نظر می‌رسد. اما تا ۲۵ آوریل، کمی کمتر از نیمه‌روشن به نظر می‌رسد و میزان روشنایی سطح آن توسط خورشید در روزهای بعد کاهش می‌یابد و در دوم مه به ۲۸ درصد، در چهارم مه به ۲۳ درصد و تا شش مه تنها به ۱۸ درصد می‌رسد.

در نتیجه، هنگامی که عطارد پس از ۲۹ آوریل شروع به برگشت به نزدیکی خورشید می‌کند، با سرعت نسبتاً سریعی از دید ما محو می‌شود.

در واقع تا تاریخ دوم مه، درخشندگی عطارد به قدر ظاهری ۰.۸ کاهش می‌یابد که تنها یک ششم روشنایی روز ۱۶ آوریل است. قدر ظاهری عطارد تا تاریخ ششم مه تا ۱.۶ کاهش می‌یابد و تلسکوپ‌ها آن را به صورت یک هلال باریک نشان می‌دهند. به احتمال زیاد این آخرین تصویر ما از آن خواهد بود، زیرا در طول غروب‌های بعدی تقریبا از دید ما پنهان می‌شود.

عطارد؛ سیاره‌ای گرم و سرد

در افسانه‌های روم باستان، عطارد پیام‌آور خدایان تیزپا بوده است، چرا که این سیاره نزدیک‌ترین سیاره به خورشید و سریع‌ترین سیاره منظومه شمسی است و به طور متوسط با سرعت ۴۷.۴ کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند و سفر سالانه خود به دور خورشید را تنها در ۸۷.۹۶ روز زمینی انجام می‌دهد.

جالب اینجاست که مدت زمانی که عطارد یک بار به دور خود می‌چرخد، ​​معادل با ۵۸.۶ روز زمینی است، به طوری که تمام قسمت‌های سطح آن دوره‌هایی از گرمای شدید و سرمای شدید را تجربه می‌کند. اگرچه میانگین فاصله آن از خورشید تنها ۵۷.۹ میلیون کیلومتر است، اما تا حد زیادی بیشترین دامنه تغییر دما را تجربه می‌کند که شامل ۴۲۷ درجه سانتیگراد در سمت روز و منفی ۱۹۳ درجه سانتیگراد در سمت شب آن است.

هویت دوگانه عطارد

در دوران پیش از مسیحیت، این سیاره در واقع دو نام داشت، زیرا مردم در آن متوجه نشده بودند که این سیاره می‌تواند به طور متناوب در یک طرف خورشید و سپس در طرف دیگر آن ظاهر شود.

عطارد در هنگام عصر، “هرمس”(Hermes) نامیده می‌شد، اما هنگامی که در صبح دوباره ظاهر می‌شد به نام “آپولو”(Apollo) شناخته می‌شد.

گفته می‌شود که “فیثاغورث” در حدود قرن پنجم قبل از میلاد با اشاره به اینکه هر دوی این اجرام، یکی هستند، این راز را حل کرده است.

 

ادامه مطلب

علم و فناوری

بومی‌سازی دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل با قابلیت کنترل باروری

منتشر شده

در

توسط

محققان یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان دستگاه تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل را عرضه کردند که علاوه بر کنترل باروری، امکان تولید عسل با کیفیت را فراهم می‌کند.

 علی عطائیان، عضو هیات مدیره این شرکت با اشاره به اینکه دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل می‌تواند بر بسیاری از تولیدات طبیعی اثرات مثبت داشته باشد، گفت: دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل یکی از جدیدترین و بهترین دستگاه‌هایی است که از امکان اسپرم‌گیری و تلقیح ساده با سرعت بالا و در عین حال انتقال آلودگی کمتری برخوردار است.

وی با بیان اینکه این دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل، کیفیت عسل تولیدشده را ارتقا می‌دهد و باروری را نیز می‌تواند کنترل کند، اظهار کرد: تلقیح مصنوعی ابزاری برای اصلاح نژاد است و این تکنیک امکان ایجاد تلاقی‌های جدید را برای اهداف تحقیقاتی فراهم می‌کند. رفتار جفت‌گیری در زنبور عسل بسیار تصادفی و کنترل آن مشکل است و ملکه زنبورعسل در هنگام پرواز با تعداد زیادی زنبور نر جفت‌گیری می‌کند. ملکه باکره به سمت منطقه تجمع نرها پرواز می‌کند که در این منطقه تعداد ۱۰ هزار تا ۳۰ هزار زنبور نر با منابع ژنتیکی مختلف حضور دارند.

به نقل از مرکز اطلاع‌رسانی معاونت علمی ریاست‌جمهوری، عطائیان با تاکید بر اینکه تحقیقات اثبات کرده است که به هیچ وجه عملکرد یک ملکه تلقیح مصنوعی شده به صورت صحیح، کمتر از یک ملکه جفت طبیعی نبوده، بلکه میانگین موفقیت تلقیح مصنوعی با ۹۵ درصد بیشتر از جفت طبیعی است، ادامه داد: پس بدون شک تنها راه اصلاح و زنبورداری صنعتی، استفاده از دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل است.

مدیر این شرکت با اشاره به اینکه دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل ایرانی حدود ۱۰۰ میلیون تومان ارزان‌تر از نمونه خارجی است، توضیح داد: دستگاه تلقیح ملکه زنبورعسل علاوه بر این که تولید عسل کشور را ارتقا می‌دهد، گرده افشانی را نیز نظم می‌بخشد و بر دام نیز اثر مثبت می‌گذارد و در حوزه میوه و گیاهان نیز نتایج مثبتی می‌تواند داشته باشد.

 

ادامه مطلب
تبلیغات

برترین ها